75. godišnjica proboja zatvorenika: Jasenovac zlo koje savremeni svijet više nikada ne smije da dozvoli
Oko 600 preživjelih zatvorenika u zloglasnom ustaškom logoru Jasenovac, u nacističkoj Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (NDH), pokušalo je na današnji dan 1945. godine u očajničkom jurišu na stražare da se dokopa slobode, ali je u tome uspjelo samo njih 60.
Koncentracioni logor Jasenovac bio je najveći logor smrti u tadašnjoj NDH na prostoru okupirane Jugoslavije za vrijeme Drugog svjetskog rata.
Formiran je u avgustu 1941. godine, a osmislio ga je jedan od najvećih ratnih zločinaca tog doba Maks Luburić, koji bio i prvi komandant logora.
Logor su uništile ustaše aprila 1945. godine da bi sakrile svoje zločine.
“Radni logor Jasenovac”, kako ga naziva hrvatska državna administracija, bio je stratište za Srbe, Rome i Jevreje, svih uzrasta, polova, životne dobi, socijalnih, obrazovnih i drugih profila, kao i za komuniste, partizane, pomagače i simpatizere Srba, Roma i Jevreja.
Sistem logora Jasenovac bio je zloglasan po varvarskim metodama i velikom broju žrtava, a srpska djeca su ubijana, zajedno sa odraslima.
Tokom četiri godine, između aprila 1941. i maja 1945, 73.316 mališana je ubijeno u ustaškoj NDH. Tokom Drugog svjetskog rata, jedino mjesto u cijeloj Evropi u kome su postojali specijalni logori za djecu bila je Hrvatska.
Od decembra 1941. do aprila 1942. ustaše su ubile 19.544 dječaka i djevojčica srpske nacionalnosti, a njihovi identiteti utvrđivani su kasnije.
Ubijani su, prema svjedočenjima, na najstrašnije načine, i umirali su, takođe, više nego odrasli, od bolesti, izgladnjelosti, žeđi i smrzavanja.
Mnoga djeca poklana su u Jasenovcu sredinom septembra 1942. Djeca su dovođena u 15 zaprežnih kola u ciglanu i spaljivana. Slična sudbina zadesila je 300 djece koja su pogubljena u Gradini, u oktobru 1942.
Ogroman broj djece, oko 12.000, spasen je od ustaškog pogroma, a za tu akciju najzaslužnija je Diana Budisavljević i desetine plemenitih ljudi koji su joj pomogli.
Broj žrtava u koncentracionom logoru Jasenovac nikada nije tačno utvrđen.
Logorska arhiva je dva puta uništavana – početkom 1943. i aprila 1945. godine.
Zemaljska komisija Hrvatske, osnovana 1945. godine, konstatovala je u izvještaju Međunarodnom vojnom sudu u Nirnbergu, da je broj žrtava između 500.000 i 700.000.
Njemački generali iz Drugog svjetskog rata davali su veoma različite podatke o broju ubijenih Srba u NDH, ali zajedničko im je to da svi pominju stotine hiljada stradalih.
Predsjednik Gradskog udruženja logoraša Drugog svjetskog rata iz Banjaluke Dobrila Kukolj pozvala je sve članove ovog udruženja da danas molitvom u svojim domovima i prisluživanjem svijeća odaju počast nastradalim mučenicima u koncentracionom logoru Jasenovac i Donja Gradina.
Kukoljeva je izrazila žaljenje što ove godine zbog epidemije virusa korona članovi ovog udruženja ne mogu kolektivno posjetiti najveće stratište logora Jasenovac i Donju Gradinu, te odati počast i prislužiti svijeće jasenovačkim mučenicima.
Ona je poručila da mlade generacije u Republici Srpskoj nikada ne smiju zaboraviti žrtve ustaškog zločina genocida u koncentracionom logoru Jasenovac i njegovom najvećem stratištu Donja Gradina.
– Savremeni svijet više ne smije dozvoliti da se potegne zarđali nož i malj na nevine ljude, žene i djecu bilo koje vjere, nacije i rase – rekla je Kukoljeva.
Iz Javne ustanove “Spomen područje Donja Gradina” rečeno je da zbog preventivnih mjera u vezi sa širenjem virusa korona neće biti održane programske aktivnosti te ustanove planirane u okviru obilježavanja 75 godina od proboja posljednje grupe logoraša iz koncentracionog logora Jasenovac.
/glassrpske/