Za istrbljenje Srba NDH osnovala 26 logora
Nezavisna Država Hrvatska /NDH/ osnovala je 26 logora za istrebljenje Srba, od kojih posebno mjesto u genocidu nad Srbima pripada sistemu logora Jasenovac, ističe istoričar Goran Latinović.
Povodom sutrašnjeg obilježavanja proboja posljednjih logoraša iz najvećeg i najmonstruoznijeg logora za Srbe, Jervreje i Rome u NDH, u Donjoj Gradini, Latinović je u izjavi Srni podsjetio da je prvi logor za istrabljenje Srba u NDH osnovan u Koprivnici, u prostorijama fabrike “Danica”, već u aprilu 1941. godine.
Latinović je naveo da su među njima Kruščica kod Travnika, Kerestinec, Jastrebarsko, Tenja, Đakovo, Gornja Rijeka kod Križevaca, Reka kod Jastrebarskog, Loborgrad, Caprag kod Siska, te Vinkovci, Slavonska Požega i Bjelovar.
“Gospićka grupa logora /Jadovno‒Gospić‒Pag/ postojala je od početka maja do avgusta 1941. godine. Iako je postojala nešto više od četiri mjeseca, tačnije 122 dana, u njemu je ubijeno oko 40.000 Srba. Ovaj logorski sistem bio je preteča sistema logora Jasenovac”, dodao je Latinović.
Posebno mjesto u genocidu nad Srbima u NDH, tvrdi Latinović, pripada sistemu logora Jasenovac kojeg su činili Krapje, Bročice, Ciglana, Kožara i Stara Gradiška, sa svojim “filijalama”, stratištima i ekonomijama Donja Gradina, Uštica, Mlaka, Jablanac, Feričanci i Bistrica.
“Sistem logora Jasenovac postojao je od avgusta 1941. do 22. aprila 1945. godine. NJegovi upravnici tvrdili su da logor može primiti neograničen broj zatvorenika. U logoru su vršena masovna i brutalna ubistva zatočenih ljudi”, rekao je Latinović.
On je naveo da su se ustaše u jasenovačkom sistemu logora doslovno takmičile u klanju.
Logorom je komandovao Vjekoslav Luburić, kojeg su Nijemci opisivali kao velikog sadistu, nervno bolesnog, patološkog tipa, poslušno i na sve spremno oruđe poglavnika.
“Uslovi života u logoru, slaba ishrana, težak fizički rad, bolesti i drugo, imali su za cilj uništenje logoraša, a kada ni to nije bilo dovoljno, masovno su ubijani. Po okrutnosti, načinu i perverznosti izvršenja, po broju i obimu, zločini u sistemu logora Jasenovac premašuju svaku mračnu fantaziju”, naglasio je Latinović.
Prema Latinovićevim riječima, Dragoje Lukić je, nakon dugogodišnjih terenskih istraživanja, utvrdio da je samo u Jasenovcu ubijeno 19.432 djece, od koje 11.888 srpske, 5.469 romske, 1.911 jevrejske, 132 hrvatske i 17 muslimanske, dok za petnaestoro nije bilo moguće utvrditi nacionalnu pripadnost.
“Iako nikada nije utvrđen tačan broj ljudi ubijenih u sistemu logora Jasenovac, potpuno je jasno da se radi o najvećem gubilištu ljudi na teritoriji bivše Jugoslavije i o najvećem stratištu u istoriji Srba od njihovog doseljavanja na Balkan do danas”, istakao je Latinović.
Latinović je podsjetio i na najznačajnija stratišta Srba u NDH, među kojima su Garavice kod Bihaća, gdje je tokom jula i avgusta 1941. godine ubijeno 12.000 Srba, zatim Šušnjar kod Sanskog Mosta, gdje je u istom periodu ubijeno 5.500 Srba.
“Tu su Prebilovci kod Čapljine, gdje je početkom avgusta 1941. godine ubijeno 826 Srba, zatim Drakulić, Motike, Šargovac i rudnik Rakovac kod Banjaluke, gdje je 7. februara 1942. godine ubijeno preko 2.300 Srba, Stari Brod na Drini i Miloševići kod Rogatice i Višegrada, gdje je u proljeće 1942. ubijeno oko 6.000 Srba“, naveo je Latinović.
Latinović je istakao da su tokom Genocida nad Srbima u NDH ljudi mrtvi ili živi bacani u jame, od kojih su najpoznatije Šaranova jama na Velebitu duboka 42,5 metra, Ravni Dolac kod Livna, Golubinka kod Čapljine, Koritska jama kod Gacka, Kapavica i Pandurica kod LJubinja i mnoge druge.
On je podsjetio da je ideologija hrvatskog genocida nad Srbima sasvim uobličena u okvirima Habzburške monarhije u drugoj polovini 19. vijeka, te da je, osim učenja rimokatoličke crkve, glavni idejni podsticaj uništenja Srba bila opsjednutost hrvatske politike i hrvatske javnosti takozvanim “hrvatskim državnim i istorijskim pravom”.
Latinović je napomenuto da je u listu “Ustaša” 1932. godine objavljeno da “ono što pije krv hrvatskog naroda treba poklati da se više nikada to zlo u hrvatskoj sredini ne pojavi”.
On je podsjetio da je NDH proglašena 10. aprila 1941. godine, tokom rata NJemačke i njenih saveznica protiv Kraljevine Jugoslavije, te da je njemački firer Adolf Hitler poručio početkom juna te godine hrvatskom poglavniku Anti Paveliću da hrvatska država, ako želi da potraje, bar 50 godina mora voditi netolerantnu nacionalnu politiku.
Prema njegovim riječima, o toj ideologiji dovoljno govori izjava hrvatskog ministra Mila Budaka, krajem aprila 1941. godine: “Jedan dio Srba ćemo pobiti, drugi preseliti, a ostale ćemo prevesti u katoličku vjeru i tako pretopiti u Hrvate”.
/srna/